Repubblika

GRECO, Galdes and Non-Regression

Malta’s latest GRECO compliance report again highlights systemic failures in three core areas: integrity standards for persons holding top executive functions, an effective and transparent asset-declaration regime, and the absence of a comprehensive anti-corruption strategy. GRECO’s conclusion is blunt: Malta remains in a state of insufficient compliance, with several recommendations untouched and others only partially implemented. These gaps concern the very mechanisms meant to prevent undue influence, conflicts of interest, and the misuse of public office.

The deficiencies identified by GRECO have gained renewed relevance in light of the recent scandal involving the Minister for Affordable Housing, whose unexplained personal financial arrangements and opaque dealings have raised serious questions about ethical conduct at ministerial level. In any functional integrity system, such a case would automatically trigger institutional scrutiny – but Malta’s framework remains either ineffective or deliberately under-used. This weakness is compounded by the Prime Minister’s continued refusal to publish Cabinet ministers’ asset declarations, despite years of external pressure. Without accessible declarations, there is no public or institutional ability to verify conflicts, enrichment during office, or improper benefits. GRECO has repeatedly stressed that transparency cannot exist where declarations are either incomplete, unverified, or withheld entirely. The government’s ongoing resistance transforms what should be a basic safeguard into an empty formality.

These failures collectively create an accountability vacuum. The absence of a binding anti-corruption strategy means there is no coherent framework setting out risks, sanctions, preventive measures, or oversight responsibilities. Weak or hidden asset declarations deprive journalists, civil society, and Parliament of the information necessary to detect conflicts of interest or illicit gains. The lack of integrity rules for persons at the apex of government leaves wide discretion with minimal scrutiny. The combined result is an environment where abuse is not merely possible but structurally facilitated, and where wrongdoing can remain undetected until exposed by coincidence rather than institutional design.

In the broader context of EU law, this trajectory raises serious concerns under the non-regression principle articulated by the Court of Justice in Repubblika. The Court held that Member States may not backslide on rule-of-law standards essential to maintaining judicial independence, good governance, and effective enforcement of EU law. By allowing its integrity framework to stagnate – and in key respects regress – Malta risks falling below the minimum constitutional safeguards expected of an EU Member State. The persistent refusal to strengthen transparency, regulate conflicts of interest, and implement anti-corruption structures may therefore be understood not merely as a domestic governance issue, but as a potential breach of the EU’s foundational requirements, undermining mutual trust and the proper functioning of the Union’s legal order.

Vigil: justice for Daphne

Speech delivered at Vigil for Justice for Daphne. 16th November 2019.

First, Let’s Kill All the Lawyers. L-ewwel ma nagħmlu, ejja noqtolu l-avukati kollha. Xi ħsieb dak eh? Ħsieb li jxewwex il-massa. Huwa ħsieb li jmiss xi ħaġa fil-fond ta’ kull wieħed u waħda minnkom, anki jekk forsi ma tkunux lesti tammettu. X’qed ngħid? Probabbli daż-żmien ħadd ma jiddejjaq jgħidu. Daphne Caruana Galizia wkoll forsi kellha xi ħsibijiet koroh dwar l-avukati f’xi mument… imbagħad iżżewġet wieħed… mur obsor …

L-ewwel ma nagħmlu, ejja noqtolu l-avukati kollha. Dik il-frażi taslilna dritt minn triloġija ta- drammi ta’ Shakespeare dwar l-ġlieda għall-poter fi żminijiet diffiċli ħafna fir-renju tal-Ingilterra – qisu Brexit imma fil-passat. Il-mument li fih titlissen dik il-frażi jiġi hekk kif persunaġġ li jismu Jack Cade qiegħed ixewwex folla ta’ nies komuni kontra min qiegħed fil-poter. Mument populista.

Cade qed iwiegħed ikel irħas u birra irħas. Ikompli jwiegħed li ’l quddiem ma jkunx hemm bżonn flus, kulħadd jiekol u jixrob kif irid u kulħadd jilbes tajjeb. Lanqas jilħaq jispiċċa jwiegħed dan kollu li mill-folla ma tqumx l-għajta :  “L-ewwel ma nagħmlu, ejja noqtlu l-avukati kollha.”

Shakespeare kien jaf li b’dan il-vers kienu se jogħxew ħafna nies.U hekk hu. Is-sentiment li jesprimi ma huwiex sempliċement wieħed kontra l-avukati iżda kontra l-istruttura legali sħiħa illi fuqha tiddependi u topera s-soċjetà sħiħa. Il-poplu ribelluż, imxewwex minn dak li jixtieq isir Re bil-wegħda ta’ status aħjar ma jirrifjutax il-possibbiltà li jinjora obbligi, li jivvjola wegħdiet u li jikser ir-regoli.

Cade jirkeb id-dagħdigħa tal-mument u jsejjaħ lill-massa biex tkisser l-iskejjel tal-liġi u l-qrati. Minn issa ‘l quddiem il-liġijiet isiru kollha minnu u minnu biss. Cade huwa l-eroj tal-mument. Is-segwaċi tiegħu lesti jaċċettaw sistema li trendi r-rappreżentanza istituzzjonali inutli – lesti jkissru sistema sħiħa. Kollha kemm huma jafu li Cade huwa giddieb magħruf imma lesti jagħzlu l-ħolma-wiegħda tiegħu fuq kollox: “Henceforward all things shall be in common.” L-Ingilterra Tagħna Lkoll.

Cade jgħid lill-marmalja ta’ quddiemu li l-għadu huma l-litterati u l-għorriefa. Ma jdumux ma jixxewxu biex jgħallqu skriba “bil-pinna u l-klamar m’għonqu”. It-tradituri tal-kawża kollha għandhom jinġabu quddiem il-ġustizzja tal-marmalja.

Nista’ nkompli b’iktar eżempji minn dal-kapulavur storiku. Li rridu nifhmu hu li Shakespeare, li kien qed jikteb fi żmien meta stejjer dwar ribelljoni kienu ċċensurati bil-kbir, qed jikxef l-elementi taż-żelqa lejn it-tirannija.

Shakespeare qed iwissi dwar dawn is-sejħiet biex jitfarrku l-ġustizzja u l-għarfien. Twissija li tapplika ghal dawn iż-żmienijiet ukoll. Qiegħdin hawn għal darb’oħra fuq kollox sabiex infakkru kittieba, ħaddiema tal-kelma li sfat suġġett ta’ ordni moqżież : mhux li titgħallaq bil-pinna u l-klamar ma għonqha imma biex iġġarraf splużjoni b’mod barbariku.

Dik l-ordni ġiet fi żmien meta l-battalja kontra l-ġustizzja, kontra l-loġika u kontra r-raġuni kienet ġa bdiet. M’hemm l-ebda dubju – Daphne Caruana Galizia hija l-vittma tax-xewwiexa li qarrqu bin-nies bl-illużjoni ta’ ħajja aħjar, li wasslu biex inkonxjament jiġi injorat it-tkissir tas-sistema, li biegħu il-gidba li dan huwa L-Aqwa Żmien.

Is-sinjali ta’ twissija kienu ilhom hemm. Imma spjegazzjonijiet tekniċi dwar it-tkissir tas-Saltna tad-Dritt – ma jistgħu xejn kontra mewġa fuq mewġa ta’ populiżmu u demagoġija.

Xogħol Daphne kien jifforma parti minn makkinarju ikbar ta’ xogħol impekkabbli magħmul minn mewġa ġdida ta’ ġurnalisti u investigaturi – moviment ġdid kontra l-korruzzjoni fid-dinja, fl-Ewropa u f’pajjiżna.

L-istituzzjonijiet tagħna nħatfu. In-nies għadhom f’qagħda lluppjata ta’ aċċettazzjoni. Għadha ma nqalbitx il-folja. L-isfida li niffaċċjaw illum huwa li nkomplu nipperseveraw u nseddqu l-veritajiet li nies bħal Daphne kienu qalbiena biżżejjed li jikxfu. Hekk kif iktar nies jifhmu bil-qerq il-kbir li tagħha huma l-vittmi, iktar ma tikber ir-rabja għall-bidla.

Sentejn wara l-fatt, irridu naċċettaw ir-realtà patetika li dan l-assassinju ma kienx atroċità kbira biżżejjed li ssarraf f’azzjoni konkreta reali mill-poplu. Irridu naċċettaw il-verità qarsa li anki jekk rajna l-istituzzjonijiet jinħatfu wieħed wieħed, anki jekk rajna ir-rappreżentanza titmermer u titniġġeż mill-kilba partiġġjana, anki jekk rajna lill-għassiesa tagħna nnewtralizzati, dan kollu għadu ma kienx biżżejjed biex ikebbes nar ta’ moviment ta’ bidla.

L-irjus koroh tad-dubju u tan-nuqqas ta’ fidi fil-proxxmu jqumu kull meta forsi kien hemm ħjiel ta’ bidu ta’ bidla. Dak l-istess dubju u nuqqas ta’ fidi jkissru u jifframmentaw l-ilħna tal-bidla u jsaħħu lill-użurpaturi tal-poter.

Imma. Nixtieq inwassal aħbar tajba lil din il-velja. Nixtieq ngħid li l-movimenti taċ-ċittadini mgħaddba għall-istupru tal-ambjent u għall-abbuż tal-awtoritajiet tal-ippjanar, li il-kuxjenza dejjem tikber dwar differenzi kbar soċjal-ekonomiċi – huma sinjal li r-riħ qed iqum.

Nixtieq nenfasizza li minkejja li għad hawn politikanti lesti jixorbu mill-ilma mdardar tar-razziżmu, xenophobija u mibgħeda għall-barrani – hawn ukoll min lest jieqfilhom. Irrid nenfasizza dawn l-aspirazzjonijiet ġodda għal Malta verament Ewropea li taspira tkun parti mill-bidla kontinentali għal futur aħjar.

Dan kollu minkejja – u mhux grazzi għal – ħafna minn dawk li suppost jirrapreżentawna. In-nies qed tfittex vuċi ġdida, bidu ġdid li jwarrab stili qodma u li jwassal proġett ġdid għall-ġid komuni taċ-ċittadini. Il-mara li xogħlha nikkomemoraw illum ħadmet ħafna biex tikxef il-veritajiet li huma neċessarji f’din il-ġlieda. Tagħha ma kenitx qlubija fiergħa. Kif qal Peter, ir-raġel tagħha:

« Il-Qlubija waħedha ftit għandha valur jekk ma għandhiex skop. Mingħajr sens ta’ ġustizzja. »

Illum niltaqgħu biex naqtgħu ras il-mostri tad-dubju u nuqqas ta’ fidi. Niltaqgħu hawn biex inkebbsu dak is-sens ta’ skop. Niltaqgħu hawn biex nikkonfermaw li nemmnu f’socjetà ġusta. Niltaqgħu hawn biex nikkommettu ruħna għat-tfittxija tal-verità, għall-ġlieda għall-ġustizzja u għat-twelid mill-ġdid ta’ Repubblika li rat wisq uġiegħ u ġarrbet wisq dannu.

First, let’s bring them all to justice. L-ewwel ma nagħmlu, ejja naraw li jsir il-ħaqq.